Το μυστικό της επιτυχίας των Βραβείων Βιβλίου Public

Λίγοι γνωρίζουν πότε απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας, όμως όλοι (τουλάχιστον οι χρήστες social media) καταλαβαίνουν ότι πλησιάζουν τα βραβεία του Public για τα βιβλία της χρονιάς.

Φέτος, ο θεσμός αυτός βραβείων κοινού συμπληρώνει 5 χρόνια και η ψηφοφορία έχει ήδη ξεκινήσει. Επί της ουσίας, πρόκειται για μια μεγάλη διαφημιστική ενέργεια προώθησης της εμπορικής αλυσίδας που διοργανώνει τις βραβεύσεις και λιγότερο για ένα πολιτιστικό γεγονός – αν και μέσα από την προβολή αυτού του τύπου, η ανάγνωση βιβλίων μπαίνει για λίγο στο κάδρο των mainstream δραστηριοτήτων, κάτι αναμφισβήτητα θετικό.

Το σκεπτικό των διοργανωτών ωστόσο είναι να λάβει η ψηφοφορία του κοινού τα μαζικότερα δυνατά χαρακτηριστικά. Και το μυστικό της επιτυχίας του θεσμού είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχει short list για τα βιβλία που τίθενται υπό κρίση.

Όπως διαβάζουμε στους Όρους του διαγωνισμού, κάθε εκδοτικός οίκος μπορεί να αποστείλει στους διοργανωτές μια δική του λίστα με 50 τίτλους για κάθε μία από τις 10 κατηγορίες της ψηφοφορίας. Πρακτικά, οι εκδοτικοί οίκοι εξαντλούν τους ετήσιους καταλόγους τους και εκόντες άκοντες άπαντες οι συγγραφείς μπαίνουν στο ιδιότυπο αυτό «ψηφοδέλτιο”.

δεν υπάρχει short list για τα βιβλία που τίθενται υπό κρίση, μπαίνουν όλα στην ψηφοφορία

Ακούγεται από μόνο του τιμητικό για έναν συγγραφέα το πόνημά του να περιλαμβάνεται στη λίστα για τα καλύτερα βιβλία της χρονιάς. Όμως είναι κάπως ισοπεδωτικό το γεγονός ότι η λίστα αυτή τους χωρά πάνω κάτω όλους.

Στην κατηγορία Ελληνικό Μυθιστόρημα φέτος είναι υποψήφια 355 βιβλία, ενώ στην κατηγορία Non Fiction οι χρήστες καλούνται να επιλέξουν ένα μεταξύ 375 νέων τίτλων.

Κατά τη δεύτερη φάση του διαγωνισμού, αναδεικνύονται τα 10 πρώτα σε ψήφους βιβλία κάθε κατηγορίας και το κοινό καλείται να ψηφίσει εκ νέου ανάμεσα σε αυτά.

Ακούγεται δημοκρατικό, όμως δεν είναι.

Κατ’ αρχάς κανείς αναγνώστης δεν μπορεί να έχει άποψη για το σύνολο της ετήσιας βιβλιοπαραγωγής. Ακόμη και οι επαγγελματίες βιβλιοκριτικοί δεν θα προλάβαιναν ποτέ να διαβάσουν τρεις εκατοντάδες μυθιστορήματα και άλλα τόσο δοκίμια.

Πρακτικά, οι ψήφοι που λαμβάνει ένα βιβλίο προέρχονται από αυτούς που το έχουν ήδη διαβάσει ή όσους το έχουν ακούσει ως καλό από τις κριτικές βιβλίου και τις διαφημίσεις. Και βέβαια, ένα βιβλίο ψηφίζεται από τον φιλικό ή κοινωνικό κύκλο του συγγραφέα που τον στηρίζει με «κλειστά μάτια”, όταν εκείνος δημοσιοποιεί την υποψηφιότητά του στο Facebook. Άλλωστε μία διαδικτυακή ψήφος είναι μόνο, όχι και υπεύθυνη δήλωση.

Τα βραβεία κοινού λοιπόν επί της ουσίας αναπαράγουν και αντανακλούν τις εμπορικές επιτυχίες της χρονιάς. Αλλά αυτές τις γνωρίζουμε ήδη… 

Γιώργος Λαουτάρης