Ο θαυμαστός παλιός κόσμος, μας συνοδεύει για πάντα

Στις νοσταλγικές και τις ηρωικές ιστορίες του παρελθόντος δεν υπάρχει μόνο μάταιη αναπόληση, υπάρχει κι ελπίδα.

Οι γενιές της αντίστασης και του εμφυλίου και αργότερα οι γενιές του αντιδικτατορικού αγώνα και της μεταπολίτευσης μας κληροδότησαν ένα πλήθος ιστοριών, συλλογικών αφηγήσεων και ατομικών κατορθωμάτων, των οποίων το νήμα και η αλληλουχία ακόμη αναζητείται.

Στην αναζήτηση του νοήματος αυτού συμβάλλει με το μοναδικό τρόπο της λογοτεχνίας και το νέο μυθιστόρημα της Μαριάννας Τζιαντζή, Αντίο στις αυλές των θαυμάτων, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Το βιβλίο γίνεται μια κιβωτός ιστοριών και διηγήσεων για το παρελθόν, άσματα άλλες φορές ηρωικά και πένθιμα, άλλες εύθυμα και διδακτικά, όπως οι αυτοσχέδιες υποθέσεις που σκάρωναν οι πλανόδιοι καραγκιοζοπαίχτες, μια επαγγελματική κατηγορία στην οποία το βιβλίο αφιερώνει πολλές σελίδες.

Επίκεντρο των περισσότερων αφηγήσεων είναι ένα ιστορικό ξενοδοχείο στο κέντρο της Αθήνας, ο Άτλαντας.

Ήταν το ξενοδοχείο αυτών που υπέγραψαν δήλωση, όπως κι αυτών που δεν υπέγραψαν, ακόμα κι εκείνων που δεν υπέγραψαν τότε στα δύσκολα χρόνια αλλά αργότερα, όταν πια κανείς δεν τους απειλούσε, αν και κάποιες στιγμές οι ίδιοι είχαν την αίσθηση ότι υπογράφουν κάθε μέρα, χωρίς μολύβι και χαρτί.

Στις ιστορίες του Άτλαντα και στο ίδιο το ξενοδοχείο υπάρχει ένας πυρήνας ιστορικής αλήθειας, όπως άλλωστε συμβαίνει και με τη ζωή των ηρώων του μυθιστορήματος, στους οποίους καθένας μπορεί να αναγνωρίσει στοιχεία υπαρκτών προσώπων, που η μυθοπλασία μεταμόρφωσε σε φιγούρες μυθιστορηματικές αλλά όχι εξιδανικευμένες, ενδιαφέρουσες και πραγματικές λόγω ακριβώς των αντιφάσεών τους.

Η ήττα σε όλες της τις εκδοχές (από τη στρατιωτική στην ιδεολογική και από την προσωπική στη διαπροσωπική) είναι ίσως το κέντρο των καταστάσεων που διερευνώνται.

Καθόλου τυχαία άλλωστε, το κουβάρι της διήγησης ξετυλίγεται με αφορμή μια κηδεία, αυτήν του Στέλιου Καζαντζίδη. Στις κηδείες ως γνωστόν γίνονται τα πιο πετυχημένα ριγιούνιον και δίνονται αφορμές για αναπολήσεις και σχέδια για το μέλλον.

Λογοτεχνία όμως δεν είναι μόνο το «σημαινόμενο», έννοιες και περιεχόμενο. Λογοτεχνία είναι και το «σημαίνον», η μορφή.

Η Μαριάννα Τζιαντζή έχει αναπτύξει ένα δικό της αφηγηματολογικό μοτίβο, που συνιστά και τη μισή χαρά της όλης ανάγνωσης. Η «φωνή» του αφηγητή της ιστορίας κυριαρχεί, με πολύ περιορισμένη στιχομυθία, δίνοντας στο μυθιστόρημα όλο τον τόνο. Φωνή άλλοτε μελαγχολική, άλλοτε με πικρό χιούμορ, φωνή σύγχρονη που μας ταξιδεύει μπρος πίσω στο χρόνο, παίζοντας με λέξεις παλιές ή ξεχασμένες και σύγχρονες. Πρόκειται για ένα ύφος που η συγγραφέας έχει δουλέψει πολύ στα χρονογραφήματά της και στις Αυλές των θαυμάτων κορυφώνεται.

Γιώργος Λαουτάρης


Το μυθιστόρημα της Μαριάννας Τζιαντζή θα παρουσιαστεί την Τρίτη 4 Απριλίου 2017 στις 7.30 μ.μ. στο Πόλις Αρτ Καφέ, στην ταράτσα της Στοάς του Βιβλίου (είσοδος από Πεσμαζόγλου 5 Αθήνα).

Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο καραγκιοζοπαίχτης Άθως Δανέλλης, ο φιλόλογος Γιάννης Ιόλαος Μανιάτης και ο αρχιτέκτονας Τάσης Παπαϊωάννου